گزارش کرسی نظریه پردازی نظریه بازسازی شناختی- روایی هویت تحصیلی
گزارش کرسی نظریه پردازی نظریه بازسازی شناختی- روایی هویت تحصیلی:
مدلی روانشناختی برای گذار از درمانهای بالینی به مداخلات زبانمحور در مدارس تاریخ 18/07/1403
ترکیب اعضای پنل
- صاحب نظریه (ارائهدهنده): دکتر افسانه لطفی عظیمی، عضو هیئت علمی دانشگاه و پژوهشگر حوزه یادگیری شناختی.
- ناقد اول (منتقد منظر ادبی): دکتر فریده محسنی هنجنی، عضو هیئت علمی دانشگاه و پژوهشگر مطالعات بین رشتهای.
- ناقد دوم (منتقد منظر زبانشناسی): دکتر مهناز آزاد، عضو هیئت علمی دانشگاه و پژوهشگر مسایل آموزش دو زبانه.
- مدیر علمی جلسه (دبیر کرسی): دکتر حسن محمودیان، عضو هیئت علمی دانشگاه و پژوهشگر حوزه روان سنجی.
شرح:
دکتر لطفی (ارائهدهنده) استدلال میکنند روشهای فعلی روانشناسی در مدارس مانند رفتارگرایی و پاداش/تنبیه شکست خوردهاند. ایشان نظریه میدهند که ناتوانی آموخته شده و افت تحصیلی ریشه در داستانهای شکست خوردهای دارد که دانشآموزان درباره خودشان تعریف میکنند (مثلاً: "من کلاً خنگم"). طبق نظریه ایشان ما باید از پروتکلهای خشک درمانی عبور کنیم و به دانشآموزان کمک کنیم تا با استفاده از بازسازی روایت (Narrative Reconstruction)، هویت جدیدی برای خود بسازند. روانشناسی تربیتی باید روی خودگوییهای درونی (Inner Speech) دانشآموز کار کند.
نقد رویکرد ادبی (نقد نظریه از منظر کتابدرمانی (Bibliotherapy) و الگوهای کهنالگویی):
دکتر محسنی (منتقد منظر ادبی) نظریه خانم دکتر را تأیید اما ناکافی میدانند. نقد ایشان این است: روانشناسی به تنهایی نمیتواند قصه جدید بسازد. دانشآموز برای تغییر روایت زندگیاش نیاز به الگو و استعاره دارد که فقط در ادبیات یافت میشود. شما میخواهید هویت دانشآموز را بازسازی کنید، اما بدون آشنایی با قهرمانان ادبی و سفر
قهرمان در متون فارسی، دانشآموز مصالح لازم برای ساختن این هویت جدید را ندارد. نظریه شما باید با ادبیات پیوند بخورد.
نقد رویکرد زبانشناسی (نقد نظریه از منظر زبانشناسی شناختی و نسبیت زبانی):
از نظر دکتر آزاد (منتقد منظر زبانشناسی)، دانشآموز "توانایی زبانی" لازم برای روایتگری را دارد. اما از دید زبانشناسی، بسیاری از دانشآموزان مخصوصاً دوزبانهها واژگان و ساختارهای نحوی لازم برای بیان احساسات پیچیده درونی را ندارند. تا وقتی توانش زبانی (Linguistic Competence) رشد نکند، بازسازی روانی ممکن نیست. اول باید زبان اصلاح شود، بعد روان.
جمعبندی بحثها و هدایت چالشها و اعلام بیانیه
بیانیه پایانی:
- معرفی مدلی تحت عنوان پروتکل مداخله روایی در مدارس (NIB) که در آن مشاور مدرسه به جای نصیحت، به دانشآموز کمک میکند تا داستان شکست خود را بازنویسی کند تلفیقی از تکنیکهای روانشناسی و ادبی.
- پیشنهاد به دفتر تألیف کتب درسی و ارائه سندی مبنی بر اینکه متون ادبیات فارسی باید با رویکرد تقویت هویت روانی و تابآوری انتخاب شوند، نه صرفاً زیباییشناسی.
- طراحی اولیه یک مقیاس سنجش جدید با نام پرسشنامه هویت روایی تحصیلی برای جایگزینی با تستهای قدیمی اضطراب.